Hiểu thêm về trạng thái HIV trung tính và trung lập

Thứ hai 19/07/2021 14:00

(Chinhphu.vn) - Đây là một khái niệm mới và là cách nói ngắn gọn về tình trạng HIV trung lập hay trung tính, nhằm mô tả một thế giới nơi những người dương tính với HIV không thể lây nhiễm cho bất kỳ ai và những người âm tính với HIV không thể bị lây nhiễm.

Đôi khi có người gọi tình trạng HIV trung tính là tình trạng HIV trung lập. Cụ thể hơn, trạng thái HIV trung tính có nghĩa là hiện nay thế giới đã có thuốc kháng HIV (ARV), thuốc giúp cho việc dự phòng lây nhiễm HIV đã trở nên hiệu quả hơn và dễ dàng hơn. Thuốc ARV cũng giúp dự phòng lây nhiễm HIV cho người chưa nhiễm HIV mà chúng ta quen gọi là PrEP.

Mặt khác, thuốc ARV sẽ giúp cho người nhiễm HIV sống khỏe mạnh, không làm lây truyền HIV qua đường tình dục khi người nhiễm HIV đạt được tình trạng “không phát hiện HIV” trong máu. Chúng ta đã quen với khái niệm Không phát hiện = Không lây truyền hay (K=K), do vậy, HIV không còn là căn bệnh thế kỷ làm cho bao nhiêu người lo sợ vì chúng ta đã có thuốc để dự phòng lây nhiễm nếu chúng ta chưa bị nhiễm HIV hoặc chúng ta có thể điều trị HIV nếu chẳng may bị nhiễm HIV bằng thuốc ARV để sống khỏe mạnh và không làm lây truyền HIV sang người khác. 

Như vậy, có thể nói “Trạng thái HIV trung tính” có nghĩa là chúng ta đang sống trong thời đại mà tình trạng HIV của một ai dù âm tính hay dương tính cũng không còn là vấn đề nếu họ được tiếp cận và sử dụng thuốc ARV để dự phòng hay điều trị.

Can thiệp giúp dự phòng lây nhiễm HIV hiệu quả

Đối với biện pháp điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV, hay còn gọi là PrEP là sử dụng thuốc kháng virus ARV để dự phòng lây nhiễm HIV ở người có nguy cơ cao chưa bị nhiễm HIV. 

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nếu điều trị dự phòng trước phơi nhiễm bằng thuốc kháng HIV sử dụng hàng ngày (mỗi ngày uống 1 viên thuốc mà bản chất là thuốc kháng HIV)  thì người có hành vi nguy cơ cao có thể hạn chế tới hơn 90% nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục.

Như vậy, PrEP được khuyến cáo là uống thuốc ARV mỗi ngày. Tuy nhiên, hiện nay còn có thể sử dụng PrEP theo tình huống. Khác với sử dụng PrEP hàng ngày, điều trị dự phòng trước phơi nhiễm theo tình huống là người có hành vi nguy cơ cao chỉ sử dụng PrEP mỗi khi có hành vi nguy cơ.

Thuốc điều trị dự phòng trước phơi nhiễm theo tình huống về bản chất cũng là thuốc kháng virus có thành phần là TDF/FTC hoặc TDF/3TC như PrEP hàng ngày. Tuy nhiên, uống liền 2 viên cho liều đầu tiên trong vòng từ 2 - 24h trước khi quan hệ tình dục và uống viên thứ 3 sau liều đầu 24h và uống viên thứ 4 sau liều đầu 48h. Những ngày tiếp theo nếu có quan hệ tình dục, người sử dụng ED-PrEP có thể tiếp tục uống 1 viên mỗi ngày và ngừng uống sau lần quan hệ tình dục cuối cùng 2 ngày.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng, ED-PrEP là an toàn và hiệu quả cao trong giảm nhiễm HIV ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới, những người nam quan hệ tình dục đồng giới thấy ED-PrEP tiện lợi hơn PrEP. Đặc biệt ở những người có quan hệ tình dục không thường xuyên (trung bình dưới 2 lần/tuần) và có khả năng đặt kế hoạch uống thuốc 2 giờ trước khi có quan hệ tình dục hoặc có thể trì hoãn quan hệ tình dục ít nhất 2 giờ.

Như vậy, ngoài các biện pháp quen thuộc để dự phòng lây nhiễm HIV như sử  dụng bơm kim tiêm sạch mỗi lần tiêm chích ma túy hay sử dụng bao cao su đúng cách mỗi lần quan hệ tình dục thì PrEP là một can thiệp mới giúp dự phòng lây nhiễm HIV hiệu quả.

Khi sử dụng thuốc ARV sẽ làm tải lượng virus thấp dưới ngưỡng phát hiện và không có nguy cơ lan truyền HIV qua đường tình dục (K=K).

Thuốc kháng HIV mục đích ban đầu sản xuất ra để điều trị cho người nhiễm HIV. Khi người nhiễm HIV sử dụng thuốc ARV ức chế sự nhân lên của HIV do vậy số lượng virus HIV trong cơ thể người nhiễm sẽ giảm xuống mức rất thấp và người ta sử dụng xét nghiệm để đo tải lượng virus trong máu. Khi không thể đo lường được số lượng bản sao virus trong cơ thể của một người nào đó thì được coi là không thể phát hiện được (hiện thế giới quy định nếu tải lượng virus HIV trong máu dưới 200 bản sao/mL máu được coi là không phát hiện được).

Nếu một người có tải lượng virus HIV dưới ngưỡng phát hiện, mặc dù vẫn còn HIV trong cơ thể họ, nhưng số lượng rất thấp nên các nghiên cứu chỉ ra rằng khi đó HIV không thể truyền sang người khác qua đường tình dục. Điều này có nghĩa là nếu tải lượng virus của bạn không thể phát hiện được, bạn không thể truyền virus cho người khác qua đường tình dục hay K=K. Như vậy, tác dụng của thuốc kháng virus đã mở ra một giai đoạn mới trong dự phòng và điều  trị HIV.

Những người chưa nhiễm HIV có thể sử dụng PrEP để dự phòng lây nhiễm. Và những người đang phải sống chung với virus HIV hãy sử dụng thuốc ARV để sống khỏe mạnh, an toàn để không làm lây nhiễm HIV sang người khác

Thuỳ Chi

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh